مقایسه ی دیدگاه ابن سینا و لایب نیتس پیرامون علت غایی

نویسندگان

دانشگاه اصفهان

چکیده

علت غایی در سیر تفکر فلسفی همواره محل بحث و گفتگوی موافقان و مخالفان بوده است. پژوهش حاضر به روش مطالعات تطبیقی و با هدف دست یابی به شناخت بهتر این مسئله به مقایسه ی نگرش ابن سینا، فیلسوف مشائی مسلمان و لایب نیتس، فیلسوف عقل گرای غربی پرداخته است. ابتدا دیدگاه ابن سینا پیرامون علت و معلول، جایگاه علت غایی، رابطه ی آن با علت فاعلی و پاسخ به اشکال غایت افعال الهی و سپس دیدگاه لایب نیتس در زمینه ی علیت به طور کلی، جایگاه علت غایی و ضرورت آن و رابطه ی آن با علت فاعلی مورد بررسی قرارگرفته است. ابن سینا علت غایی را به عنوان یکی از علل وجودی معرفی نموده است و لایب نیتس در قالب اصل جهت کافی و مبتنی بر اصل کمال.لایب نیتس بر خلاف ابن سینا علت غایی را بر علت فاعلی برتری داده است. هر دو متفکر به نوعی احیاکننده ی علت غایی هستند؛ ابن سینا با پاسخ دادن به اشکالات علت غایی و لایب نیتس با پی بردن به نقص فلسفه ی دکارت و دفاع از حکمت الهی.

کلیدواژه‌ها


عنوان مقاله [English]

A Comparison of Avicenna’s and Leibniz’s view of Final Causation

چکیده [English]

Final causation is one of the important problem of human thought. The present research is a comparative study of final causation in view point of Avicenna, as Islamic peripatetic philosopher and Leibniz as western rationalist philosopher. First Avicenna’s view points of cause and effect, the relation between final and efficient cause and answer to problem of end of Divine Acts and then Leibniz’s view points of causality, necessity of final cause and the relation between final and efficient cause, is been expressed. Avicenna introduces final cause as existential cause, while Leibniz in form of sufficient reason and based on principle of perfection. Both of them revive the final causation, Avicenna by means of answer to problems of final causation specially about God and Leibniz by means of clarifying it by preference to efficient cause.

کلیدواژه‌ها [English]

  • final cause
  • existential causes
  • principle of sufficient reason
  • principle of perfection
  • efficient cause